Psikoloji

Taşınan Görünmez Yükler: Migren, Stres ve Mükemmeliyetçilik İlişkisi

Zorlayıcı baş ağrıları bedeninizin sizinle kurduğu bir iletişim dili olabilir mi?

Çoğu zaman taşıdığımız yükler zamanla bizimle bütünleşir ve otomatikleşen davranış kalıplarına dönüşür.

Bazen söylenmeyenler beden aracılığıyla ifade bulur. Her ne kadar gündeminizde yer almasa da beden hisseder, kayıt tutar ve çeşitli sinyaller verebilir.

Migren Bedenin Dur Sinyali Olabilir mi?

Bazen “sebepsiz” geldiğini düşündüğümüz migren ataklarının arkasında uzun süredir taşınan bu zihinsel ve duygusal süreçler yer alır.

Araştırmalar, uzun süreli stres yükünün sinir sistemi üzerinde etkiler oluşturabileceğini ve bunun migren süreçleriyle ilişkili olabileceğini göstermektedir (Theeler ve ark., 2010).

Mükemmeliyetçilik, stres ve aşırı düşünmek sinir sistemi üzerinde yoğun bir baskı oluşturabilir.

Yükleri Hafifletmek

  • “Her şeyin en iyisini yapmalıyım”
  • “Yeterince iyi değilim.”
  • “Hata yapmamalıyım.”

Michael Smith Health Research BC’ye (2006) göre, mükemmeliyetçi kişiler, kendilerinden beklentilerinin yüksek olması ve sürekli kendilerini eleştirme eğilimleri nedeniyle stresi daha yoğun yaşayabilmektedirler.

Ayrıca mükemmeliyetçi bireylerin günlük yaşam olaylarını zihinsel olarak daha yoğun değerlendirebildiği ve bunun baş ağrılarının daha sık yaşanmasıyla ilişkili olabileceği belirtilmektedir (Bottos ve Dewey, 2004).

Bu noktada performans odaklı oluşan stresi azaltabilmenin yollarından biri; mükemmeli hedeflemek değil, “yeterince iyi” olana alan açabilme gayretidir.

Kendinizden beklentilerinizi gözden geçirmek ve yeniden düzenlemek, yüklerinizin hafiflemesine destek olabilir.

Zihne Dur Diyebilmek

Bazı zihinler hiç susmaz.

  • “Acaba yanlış mı yaptım?”
  • “Neyi farklı yapabilirdim?”
  • “Ya hata yaptıysam?”

Tekrarlayan düşünceler psikolojide “ruminasyon” olarak adlandırılır ve kişinin aynı düşünceler etrafında zihinsel olarak dönüp durmasına sebep olur. Yapılan bazı çalışmalarda, bu tür tekrarlayan düşünce döngülerinin migren süreçleriyle ilişkili olabileceği belirtilmektedir (Kokonyei ve ark., 2016).

Mükemmeliyetçi kişilerde ruminasyon çok sık görülebilmektedir. Yapmış olabilecekleri hataları zihinlerinde tekrar tekrar değerlendirmeye ve kendilerini acımasızca eleştirmeye yatkındırlar.

Zihnin sürekli tetikte olma hali bedenin de dinlenememesine sebep olur.

Dolayısıyla kişi dursa bile zihin durmaz.

Bu durum zamanla stres yükünün artmasına, uyku kalitesinin bozulmasına ve sinir sisteminin daha hassas hale gelmesine neden olabilir.

Bazen ihtiyaç duyulan şey, zihni susturmaya çalışmak değil; düşüncelerle kurulan ilişkiyi fark edebilmek olabilir.

  • “Şu an elimden gelen bu kadar.”
  • “Mükemmel olmak zorunda değil.”

Kendinizle ilişkiniz daha şefkatli bir hale dönüştüğünde, zihninizin ve bedeninizin yükü de hafifleyebilir.

Kendine Nazik Davranmak

Bu kişiler çoğu zaman kendi sınırlarını fark etmekte zorlanabilirler. Performans odaklı bir zihinsel yapı içinde ihtiyaçlarını ertelemeye ve sürekli üretken kalmaya çalışmaları; fiziksel ve duygusal yükün artmasına neden olabilir.

Yapılan araştırmalarda;

  • Düzensiz beslenme ve öğün atlama (Legesse ve ark., 2025)
  • Uyku problemleri (Fernández-de-las-Peñas ve ark., 2017; Kim ve ark., 2017)
  • Yoğun ve uzun süreli stres yükü (Maleki ve ark., 2012)

Migren ataklarının sıklığını ve şiddetini etkileyebildiği gösterilmiştir.

Bu nedenle bazen ihtiyaç duyulan şey, daha fazlasını yapmaya çalışmak değil; durabilmeye, dinlenmeye ve kendi ihtiyaçlarını fark edebilmeye alan açabilmektir.

Kendine nazik davranmak;

  • Bedeni zorlayan yükleri fark edebilmek,
  • Sınırlarını görebilmek,
  • Dinlenme ihtiyacını ertelememek,
  • “Yetişmek” yerine “dengeyi” önemseyebilmek anlamına gelebilir.

Çünkü beden çoğu zaman ihmal edilen ihtiyaçları çeşitli sinyaller aracılığıyla görünür hale getirebilir.

Yapılan araştırmalarda stres yönetiminin desteklenmesinin migren belirtilerinin hafiflemesine katkı sağlayabildiği belirtilmektedir (Seng, 2020).

Bu noktada migrenle kurulan ilişkiyi değiştirebilmek, çoğu zaman kişinin kendisiyle kurduğu ilişkiyi dönüştürmesiyle mümkün hale gelir.

Unutmamanızı dilerim ki, insanın kendisiyle kurduğu ilişki; en kıymetli ve en öncelikli bağlardan biridir…

Kaynakça

Bottos, S., & Dewey, D. (2004). Perfectionists’ appraisal of daily hassles and chronic headache. Headache, 44(8), 772–779. doi:10.1111/j.1526-4610.2004.04144.x

Fernández-de-las-Peñas, C., Fernández-Muñoz, J. J., Palacios-Ceña, M., Parás-Bravo, P., Cigarán-Méndez, M., & Navarro-Pardo, E. (2017). Sleep disturbances in tension-type headache and migraine. Therapeutic Advances in Neurological Disorders, 11, 1–10. doi:10.1177/1756285617745444

Kim, J., Cho, S.-J., Kim, W.-J., Yang, K. I., Yun, C.-H., & Chu, M. K. (2017). Insufficient sleep is prevalent among migraineurs: A population-based study. The Journal of Headache and Pain, 18(1), 50. doi:10.1186/s10194-017-0756-8

Kokonyei, G., Urbán, R., Reinhardt, M., Józan, A., & Demetrovics, Z. (2016). Rumination in migraine: Mediating effects of brooding and reflection. Psychology & Health, 31(12), 1481–1498. doi:10.1080/08870446.2016.1235166

Legesse, S. M., Addila, A. E., Jena, B. H., Jikamo, B., Abdissa, Z. D., & Hailemariam, T. (2025). Irregular meals and migraine headache: A preliminary study. BMC Nutrition, 11, 60. doi:10.1186/s40795-025-01048-8

Maleki, N., Becerra, L., & Borsook, D. (2012). Migraine: Maladaptive brain responses to stress. Headache, 52(Suppl. 2), 102–106. doi:10.1111/j.1526-4610.2012.02241.x

Michael Smith Health Research BC. (2006). Role of perfectionism, stress and interpersonal discord in chronic headache disorders: Daily process study.

Rosignoli, C., Ornello, R., Onofri, A., Caponnetto, V., Grazzi, L., Raggi, A., Leonardi, M., & Sacco, S. (2022). Applying a biopsychosocial model to migraine: Rationale and clinical implications. The Journal of Headache and Pain, 23(1), 100. doi:10.1186/s10194-022-01471-3

Seng, E. K. (2020). Using cognitive behavioral therapy techniques in the treatment of migraine. Journal of Health Service Psychology, 46(2), 68–73. doi:10.1007/bf03544665 Theeler, B. J., Kenney, K., Prokhorenko, O. A., Fideli, U. S., Campbell, W., & Erickson, J. C. (2009). Headache triggers in the US military. Headache, 50, 790–794. PMID: 19925623